Search - Easy Blog
Search - K2
plg_search_djcatalog2
ICAGENDA_PLG_SEARCH
Zoeken - Categorieën
Zoeken - Contactpersonen
Zoeken - Inhoud
Zoeken - Nieuwsfeeds
Zoeken - Weblinks
Search SEO Glossary
Zoeken - Tags

Decubitus


Decubitus of druknecrose, doorligwonde, "druk- wonde" of bedzeer is een gelokaliseerde beschadiging van de huid en/of het onderliggende weefsel meestal ter hoogte van een bot- uitsteeksel, als gevolg van druk of druk in samenhang met schuifkrachten. Decubitus is een veel voorkomende complicatie bij mensen die om een of andere reden in het ziekenhuis of verpleegtehuis zijn opgenomen. Decubitus is een ernstige, in sommige gevallen levensbedreigende complicatie, van ziekenhuisopnames. Decubitus ontstaat meestal al in de eerste 2 weken van de ziekenhuisopname.

Hoe ontstaat decubitus?
Decubitus treedt vooral op in situaties waarin mensen langdurige bedrust moeten houden of om andere redenen zeer lang in een houding blijven liggen of zitten. De decubitus treedt op waar de huid over een relatief naar buiten stekend deel van het bottenstelsel ligt. Bij langdurig 'mangelen' van de huid tussen het bot en het bed ontstaat plaatselijk zuurstof- tekort in de huid en het onderhuidse bindweefsel. Als deze toestand langer bestaat gaat het weefsel dood: dit noemt men necrose. Het dode huidweefsel en onderliggende bindweefsel verdwijnt en een (vaak diepe) wond is het gevolg. Een dergelijke wond wordt een ulcus (zweer) genoemd.


Decubituswond met necrose


Wie loopt vooral risico op het krijgen van een decubituswond
Mensen die bed- of rolstoelgebonden zijn, weinig bewegen.
 Mensen met een slechte algemene conditie.
 Ouderen (omdat hun huid kwetsbaarder is).


Decubitusplekken
Er zijn verschillende plaatsen op het lichaam die extra gevoelig zijn voor decubitus. Dit zijn met name plaatsen waar het botweefsel dicht aan de oppervlakte ligt (stuit, hielen, ellebogen, schouder- blad, heup, enkel) achterhoofd, knieën of plaatsen waar iets druk uitoefent op het lichaam. Op deze plekken worden de bloedvaten dichtgedrukt (drukkrachten), gerekt en gebogen (schuifkrachten). De bloedvaten zorgen voor zuurstof en voedingstoffen in de huid. Bij te weinig bloedtoevoer zullen de huidcellen afsterven en is een decubituswond het gevolg. Meer info over bloedvaten.

Decubitusplekken1

Gradering NPUAP/EPUAP classificatiesysteem

Het doel van een classificatiesysteem is te komen tot een uniform systeem om gegevens vast te leggen die relevant zijn voor de klinische praktijk, voor onderzoek en voor audits. Als onderdeel van het richtlijnontwikkelproces, hebben de EPUAP en NPUAP een gemeenschappelijk internationaal definitie- en classificatiesysteem voor decubitus ontwikkeld. De indeling in stadia of graden (zoals vroeger omschreven) impliceert een progressie van I naar II naar III of IV, terwijl dit niet altijd het geval is. Er is geprobeerd een gemeenschappelijk woord te vinden dat stadium of graad beschrijft, maar dit is niet gelukt. “Categorie” werd voorgesteld als neutrale term om “stadium” of “graad” te vervangen. De term “categorie” heeft het voordeel dat het een niet-hiërarchische beschrijving is, zodat er geen misverstanden meer kunnen bestaan over “het progressieve verloop van I naar IV” en “genezing van IV naar I”.(1)


decubitus-categorien

CATEGORIE 1: NIET WEGDRUKBARE ROODHEID BIJ EEN INTACTE HUID
Intacte huid met niet-wegdrukbare roodheid van een gelokaliseerd gebied ter hoogte van een botuitsteeksel. Er kan sprake zijn van een verkleuring van de huid, warmte, oedeem, verharding en pijn. Een donker gekleurde huid toont mogelijk geen zichtbare verkleuring. Het gebied kan pijnlijk, stijf, zacht, warmer of kouder zijn in vergelijking met aangrenzend weefsel. Categorie I kan moeilijk te ontdekken zijn bij personen met een donker gekleurde huid. Dit kan betekenen dat dit personen zijn ‘die risico lopen’.

Decubitus categorie I

CATEGORIE 2: VERLIES VAN EEN GEDEELTE VAN DE HUIDLAAG OF BLAAR 
Gedeeltelijk verlies van een laag van de lederhuid (dermis) waardoor een oppervlakkige open wond zichtbaar wordt met een rood, roze wondbodem, zonder wondbeslag. Kan er ook uitzien als een intacte of open/gescheurde, met vocht gevulde of een met serum en bloed gevulde blaar. Ziet er uit als een glimmende of droge oppervlakkige wond zonder wondbeslag of kneuzing. Deze categorie moet niet gebruikt worden om huidscheuren, kleefpleisterletsel, incontinentie gerelateerde dermatitis (‘Incontinence Associated Dermatitis’ of IAD), maceratie of schaafwonden te beschrijven.

Decubitus categorie II

CATEGORIE 3: VERLIES VAN DE VOLLEDIGE HUIDLAAG
Subcutaan vet kan zichtbaar zijn, maar bot, pezen en spieren liggen niet bloot. Wondbeslag kan aanwezig zijn. Ondermijning of tunnelvorming kunnen aanwezig zijn. De diepte van de categorie III decubitus varieert per anatomische locatie. De neusbrug, het oor, het achterhoofd en de enkel hebben geen subcutaan (vet)weefsel en categorie III decubitus kan daarom oppervlakkig zijn. Daar tegenover staat dat gebieden met een grote hoeveelheid vet extreem diepe categorie III decubitus kunnen ontwikkelen. Bot en pezen zijn niet zichtbaar of direct voelbaar.

Decubitus categorie III
 

CATEGORIE 4: VERLIES VAN EEN VOLLEDIGE WEEFSELLAAG (SPIER/BOT ZICHTBAAR)
verlies van een volledige weefsellaag met blootliggend bot, pezen of spieren. Een vervloeid wondbeslag of necrotische korst kan aanwezig zijn. Meestal is er sprake van ondermijning of tunnelvorming. De diepte van de categorie IV decubitus varieert per anatomische locatie. De neusbrug, het oor, het achterhoofd en enkel hebben geen subcutaan (vet)weefsel en deze decubitus kan oppervlakkig zijn. Categorie IV decubitus kan zich uitbreiden in de spieren en/of ondersteunende structuren (bijv.fascia, pezen of gewrichtskapsel) waardoor gemakkelijk osteomyelitis of osteïtis ontstaat. Blootliggend bot/spierweefsel is zichtbaar en direct voelbaar.


Decubitus categorie IV

In de internationale richtlijn (2014) decubitus die is uitgebracht door de European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP), de National Pressure Ulcer Advisory Panel (NPUAP) en de Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA) zijn er twee extra onderdelen aan toegevoegd die niet in een categorie in te delen zijn:
verlies van een volledige weefsellaag met onbekende diepte en;
het vermoeden van diepe weefselbeschadiging waarvan de diepte onbekend is.

In de praktijk betekent zo’n advies dat je bij dit soort wonden er ook op bedacht moet zijn dat het om decubitus gaat.’

(1) Landelijke multidisciplinaire richtlijn  Decubitus preventie en behandeling
© Foto: decubitus categorie IV, Kasia Huisman, Casuïstieken wondzorg uit de praktijk.

De zoektocht naar de oplossing om doorligwonden te voorkomen of te genezen is eindeloos lang. Men kan stellen dat er telkens weer nieuwe middelen op de markt komen die beter zijn ter preventie van doorligwonden. Decubitus is in een groot aantal...

Ligondersteuningen en matrassen, Schoenen en decubitus, Voorlichting decubitus, Wisselligging

Deze decubitus richtlijnen ondersteunen beroepskrachten bij hun besluitvorming en handelen door zo concreet mogelijk aan te geven wat ze het beste kunnen doen. International Decubitus Richtlijnen (NIEUW) Deze richtlijn is het resultaat van een...