Overig huidletsel

Huidscheuring (skin tears)


Bij het klimmen van de jaren vinden er structurele veranderingen plaats in het lichaam. Een van die veranderingen is het kwetsbaarder worden van de huid. Een huid die veroudert loopt het risico te scheuren door schuifkracht en/of frictie. De wond die zo ontstaat is pijnlijk en veroorzaakt veel ongemak. Het is bovendien een wond die moeilijk geneest en daarmee een zware belasting is voor de patiënt. De juiste behandeling kan veel leed voorkomen en bovendien kosten besparen en deze twee argumenten gaan steeds meer hand in hand.

Vrijwel iedere wondspecialist kent het woord skin tear en weet wat een skin tear is; een pijnlijke wond die behoorlijke invloed kan hebben op het leven van een patiënt. Negen van de 10 keer wordt het woord uitgesproken als skin [tier]. Maar het woord tear staat in deze uitspraak voor traan en dat is niet wat er mee wordt bedoeld. Het moet uitgesproken worden als skin [tair]. Tear staat dan voor scheur. Dus een huidscheur. Dan dienen zich direct de volgende vragen aan: wat is de omvang van het probleem, wat is de oorzaak en wat zijn de risicofactoren, hoe deze te behandelen, en als laatste, hoe kun je skin tears voorkomen?

Banner huidscheuring
Skin Tears zijn al langere tijd bekend in de wondzorg, maar werden pas in 1993 voor het eerst in een publicatie gedefinieerd door Payne en Martin (1) als een traumatische wond die volgens hen kan ontstaan door het gedeeltelijk of volledig scheuren van de buitenste huidlagen, het loslaten van de epidermis van de dermis of van de onderliggende structuren.(2)

Ouderen
Skin Tears komen veelvuldig voor bij oudere mensen. Bij het ouder worden verandert de huid en wordt de epidermis dunner. Er is verlies van collageen, elastine en glysaminoglycanen. Er komen rimpels en huidplooien door atrofie en het samentrekken van de dermis. De activiteiten van de zweet- en talgklieren worden minder en de huid wordt droog. Ook zien we bloedvatwanden dunner worden en een verminderde bloedtoevoer naar de extremiteiten. (3) Bij sommige oudere mensen zien we ook nog wel eens huidschade door langdurige blootstelling aan de zon. (photoaging) (4, 5) 

Onderzoek
Uit onderzoek is echter gebleken dat er weinig aandacht is voor dit soort type wond. Er zijn niet heel veel onderzoeken over incidentie en prevalentie van skin tears. Een studie uit 1991 opperde dat bij meer dan een miljoen volwassenen in een zorginstelling in de VS een skin tear ontstaat. (6) Ook in Europa zijn diverse onderzoeken uitgevoerd. In 2017 betrof het een Deens onderzoek onder 128 bewoners waarvan zes bewoners 1 of meer skin tears hadden, wat neerkomt op een prevalentie van 4,6%. In totaal werden bij de 6 bewoners 10 skin tears gezien in diverse categorieën. (7) Een ander onderzoek vond plaats in 2019 in België. Het ging om 795 verpleeghuisbewoners van wie 24 met skin tears, resulterend in een puntprevalentie van 3,0%. De meeste skin tears waren categorie 3 skin tearswaarvan 75% zich op de onderarmen/benen bevonden. (8) Uit al deze onderzoeken kunnen we concluderen dat skin tears voornamelijk voorkomt in zorginstellingen met langdurige opnames, in de thuiszorg, en in de acute zorg zoals bij huisartsenpraktijken, SEH’s en palliatieve zorg. Skin tears zijn in beginsel meestal acute wonden die vaak niet goed worden onderkend. Daardoor worden ze snel gecompliceerde wonden. Er moest dus een goed classifi­catiesysteem komen om het aantal gevallen van skin tears en de verschillende soorten in de klinische praktijk bij te kunnen houden en te kunnen standaardiseren. Het International Skin Tear Advisory Panel heeft een classificatiesysteem ontwikkeld op basis van kennis, vaardigheden en attituden. Dit werd door getest bij 1601 beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg uit 44 verschillende landen. Volgens ISTAP was de diagnostische nauwkeurigheid hoog omdat er duidelijk onderscheid is gemaakt tussen type 1, 2 en 3 van de skin tears met daarbij een aantal gevalideerde foto's. (9) (zie ISTAP skin tear classificatie)

Epidermis
Zoals de definitie aangeeft komt een skin tear voornamelijk bij ouderen voor. Dit heeft te maken met de complexe veranderingen van de huid door het ouder worden. Het gaat hier voornamelijk om intrinsieke huid­veranderingen. In figuur 1 zien we hoe de morfologische veranderingen van een oudere huid plaats vinden. Bij ouderen zien we dat het contactoppervlak tussen de epidermis en de dermis langzaamaan verdwijnt. Bij een jonge huid ligt de dermis stevig tegen de epidermis aan. De papillen van de dermis dringen als het ware in een golvende structuur de opperhuid binnen. Bij een oudere huid ziet men een egalisering of verdwijning van de verbinding tussen de dermis en de epidermis. Het egaler worden van deze verbinding maakt ouderen vatbaar voor skin tears. De dikte van de hoornlaag blijft over het algemeen hetzelfde. Bij een oudere huid lijken de cellen van het stratum corneum een groter oppervlak te bedekken, maar het volume is vaak gelijk of minder dan de jonge huid. De cellen die de hoornstof produceren (keratinocyten) worden behoorlijk vergroot en vermeerderen zich in de breedte, waardoor deze niet meer goed op elkaar aan sluiten. Dit proces doet zich ook voor bij de basale cellen. Dit alles zorgt er voor dat ouderen vatbaarder zijn voor benigne en maligne huidkankers. Het aantal pigment­cellen (melanocyten), waaronder de langerhanscellen, daalt. De overige melanocyten gaan in verspreide groepjes dichter bij elkaar liggen. Dit zijn wat we ‘ouderdomsvlekjes’ noemen.

Figuur 1
Jonge oude huid
Dermis

Wat betreft de dermis zien we veranderingen op drie niveaus, namelijk wat betreft de dichtheid van de cellen, het aantal cellen en de vascularisatie, die een metamorfose ondergaat. We zien dat de totale dikte van de dermis bij ouderen vermindert. Collageen, het belangrijkste bestanddeel (70 tot 80%) van de dermis, zorgt voor stevige bindweefselstrengen. Deze vezels geven de huid haar stevigheid en zorgen er voor dat het epidermale basale membraan zich stevig vasthecht  aan de dermis. Uitwendige krachten of interne druk kunnen geen verwijdering  van de epidermis en dermis veroorzaken, maar bij de oudere mens ligt dit anders. Het collageen vermindert jaarlijks met 1% maar de overgebleven collageenvezels worden dikker. Hierdoor wordt de huid minder rekbaar. De oudere huid wordt slap(per) en wijd(er) en verliest een groot deel van haar stevigheid, haar veerkracht en haar elasticiteit. Dit is goed te constateren door op de huid te drukken. Bij een jong persoon is de huidindruk snel weer verdwenen, maar bij de oudere huid is dat niet het geval. De oudere huid herstelt zich minder snel en door schuif- en wrijfkrachten kunnen er dan gemakkelijk skin tears ontstaan.

Classificatie
Het classificeren van skin tears begon in 1993, op basis van weefselverlies. Het “Pain-Martin Classifications” systeem werd ontworpen. Daarmee werd de basis gelegd voor een adequate behandeling van skin tears. 
De eerste stap die destijds werd gezet was de identificatie en classificatie van de skin tear, zodat er eenduidigheid ontstond over de behandeling van dit type wond door wond­professionals. Onderdeel van deze classifi­catie was een definitie van de skin tear wond:

‘Een skin tear is een traumatische wond,
die het meest voorkomt bij ouderen, ten gevolge van
wrijvingskrachten en schuifkrachten en die de epidermis scheidt van de dermis,
of die zowel de epidermis en de dermis scheidt van de
onderliggende structuren van de huid.’

Volgens het Payne-Martin Classificatiesysteem worden de skin tears opgedeeld in drie typen.

Type 1
Skin Tears zonder verlies van weefsel (without tissue loss).

Skin tear geen weefselverlies

Skin tear waarbij de huidflap kan worden teruggezet zodat de wond volledig is bedekt

Binnen deze categorie onderscheidt men twee subcategorieën:
A. Het lineaire type (lineair type)
B. Het flap type (flap type)

Bij beide typen skin tears is nog de mogelijkheid om de wondranden tegen elkaar te plaatsen, er treedt géén verlies van weefsel op.

Een lineair wondtype is een wond die er uit ziet als een scheur in de huid, alsof er snede met een mes is gemaakt. Deze wond ontstaat meestal in een plooi, rimpel of groef van de huid, waarbij zowel de epidermis als de dermis gescheiden wordt en het onderliggende weefsel zichtbaar wordt.

Type 2
Skin tears met gedeeltelijk verlies van weefsel (with partial tissue loss).

Skin tear gedeeltelijk weefselverlies
De huidflap kan niet voldoende worden teruggezet zodat de volledige wond niet is bedekt. 
© Foto: Frans Meuleneire

Ook hier zijn er twee subcategorieën:
A. Skin tears met gering verlies van weefsel (scant tissue loss type)
B. Skin tears met matig tot groot verlies van weefsel (moderate-to-large tissue loss type)

Het onderscheid tussen A en B is niet gemakkelijk te maken en is gestoeld op de mate van beschadiging of verlies van de epidermale flap. Het verschil tussen gering en matig-tot-groot weefselverlies kan op verschillende manieren uitgelegd worden. Toch wil men dit onderscheid aanhouden, omdat het belangrijke voordelen biedt. Het geeft onderzoekers en wondprofessionals namelijk de mogelijkheid om de genezing van verschillende wonden te vergelijken en de mogelijkheden van behandeling met elkaar te overleggen.

Type 3
Skin tears met volledig verlies van weefsel (with complete tissue loss). Deze skin tears hebben als kenmerk dat de totale epidermale flap is verdwenen.

Skin tear volledig weefselverlies
Volledig verlies van de huidflap waardoor de volledige wond zichtbaar is

Tegenwoordig heet dit nu het nu het ISTAP-classificatiesysteem en wordt het systeem wereldwijd gebruikt voor het beoordelen en vastleggen van skin tears in klinische praktijken en onderzoeken.

Behandeling
De volgende punten zijn van belang bij de behandeling van skin tears:

  • Wond voorzichtig reinigen en drogen
  • Exsudaat zoveel mogelijk verwijderen, zonder dat de wond uitdroogt
  • Handhaaf een vochtig wondmilieu
  • Zorg voor goede doorlaatbaarheid van het verband
  • Bescherm de wond tegen bacteriën en verdere beschadiging
  • Zorg dat het verband goed en pijn­loos verwijderd kan worden, zodat er geen (nieuwe) beschadiging van de huid optreedt.

Een normale huid kan worden gehecht. Om de randen van een skintearwond naar elkaar toe te brengen, is hechten doorgaans niet mogelijk. De huid rondom de skintearwond is meestal slecht doorbloed en hechten zou een extra trauma van de huid veroorzaken. De wondbehandelingsproducten zijn van belang voor wond­genezing en om huidschade te voorkomen. Gebruik daarom gespecialiseerde verbanden voor reiniging en hydratie van de huid. Uiteraard zijn bij skin tears de gebruikelijke producten toe te passen, zoals schuimverbanden, hydrogels, alginaten, gelvormende vezelverbanden of acrylverbanden, als het maar niet-inklevende of indrogende verbanden zijn. Dus gaasverbanden met pleister, hechtstrips of zelfklevende pleisters mogen niet worden gebruikt zoals op onderstaande afbeelding. (10-12) 

Skin tear hechtpleisterDit is hoe je het niet moet doen! Skin tear behandeld met hechtstrips. © Foto: Debby Huis in t' Veld

Preventie
We moeten skin tears vroeg herkennen om het risico van gecompliceerde wonden zoveel mogelijk te minimaliseren. ‘Preventie’ is hierin het sleutelwoord en in de praktijk laat dit nog wel eens te wensen over. Het is van groot belang om snel vast te stellen welke patiënten tot de risicogroep behoren. Naarmate de huid veroudert, is het belangrijk de conditie van de huid regelmatig te controleren en waar nodig te verzorgen. Controleren van de huid kan volgens het ISTAP model, waarbij men kijkt naar huid, mobiliteit en algemene gezondheid.
Huid: erg jonge of hoge leeftijd, droge/kwetsbare huid, eerder een skin tear gehad; 
Mobiliteit: al eerder gevallen, verminderde mobiliteit, afhankelijk van hulp bij ADL, mechanische trauma; 
Algemene gezondheid: onderliggend lijden, medicijngebruik, verminderd kennisvermogen, gevoel, zicht, gehoor, of ondervoeding

Verder is het verstandig dat er goed wordt gekeken naar veiligheid van de leefomgeving van ouderen. Dit betekent geen scherpe voorwerpen en obstakels in de kamer van de patiënt, waar men zich aan kan verwonden en een goede verlichting. Ook wordt aangeraden goede, bedekkende kleding te dragen en geen sierraden. Men kan eventueel de armen en benen preventief zwachtelen (tegen het stoten). Voorkom dat de patiënt zich verwondt en zorg dat de huid niet kan uitdrogen. Optimaliseer de voeding en laat de patiënt veel drinken. Til of verplaats de patiënt voorzichtig

Conclusie
Skin tears zijn wonden die veel voorkomen bij kwetsbare oudere patiënten. De eerste behandelaars die daarmee worden geconfronteerd zijn de huisartsen, huisartsenpraktijken, SEH’s, en de thuiszorg. Ondanks dat er wel meer aandacht is voor skin tears, is er nog steeds een tekort aan kennis bij genoemde behandelaars. Mogelijk kan de huidtherapeut hier een aanvullende rol spelen bij preventie en voorlichting voor zelfzorg. Een multidisciplinaire benadering zou veel helpen bij het voorkomen van skin tears.

Interessante link.
Skin Tear Advisory Panel (ISTAP) 
https://www.skintears.org)

Bronnen:
- Te weinig aandacht voor Skin Tears bij ouderen. Nederlands Tijdschrift voor Wondzorg 2013;7(11):20-25
- Lassing T. Skin tears: onbekend maakt onbemind. Nederlands Tijdschrift voor Wondzorg 2022;3(17):6-13

Referenties
(1) Payne RL, Martin ML (1993) Defining and classifying skin tears: need for a common language. Ost Wound Manage 39(5): 16-20,
(2) Stephen Haynes J, Carville K (2011) Skin Tears Made Easy. Wounds International 2(4): 1-6
(3) Wounds UK (2012) Care of the older person’s skin: Best practice statement (2nd edition). Available online at: http://www.wounds-uk.com/pdf/content_10649.pdf (accessed 02-03-2022)
(4) Moncrieff G, Van Onselen J, Young T (2015) The role of emollients in maintaining skin integrity. Wounds UK 11(1): 68-74
(5) Koyano K, Nakagami G, Iizaka, S, et al (2016). Exploring the prevalence of skin tears and skin properties related to skin tears in elderly patients at a longterm medical facility in Japan. Int Wound J 13(2):189-97
(6) Malone ML, Rozario N, Gavinski M, Goodwin J (1991) The epidemiology of skin tears in the institutionalised elderly. Journal of American Geriatric Society 39; 6: 591-5 
(7) Skiveren J, Wahlers B, Bermark S. Prevalence of skin tears in the extremities among elderly residents at a nursing home in Denmark. J Wound Care. 2017 Feb;26(Sup2):S32-S36. doi: 10.12968/jowc.2017.26.Sup2.S32. PMID: 28182536. 
(8) Van Tiggelen H, Van Damme N, Theys S, Vanheyste E, Verhaeghe S, LeBlanc K, Campbell K, Woo K, Van Hecke A, Beeckman D. The prevalence and associated factors of skin tears in Belgian nursing homes: A cross-sectional observational study. J Tissue Viability. 2019 May;28(2):100-106. doi: 10.1016/j.jtv.2019.01.003. Epub 2019 Feb 7. PMID: 30770306. 
(9) Van Tiggelen H, LeBlanc K, Campbell K, Woo K, Baranoski S, Chang YY, Dunk AM, Gloeckner M, Hevia H, Holloway S, Idensohn P, Karadağ A, Koren E, Kottner J, Langemo D, Ousey K, Pokorná A, Romanelli M, Santos VLCG, Smet S, Tariq G, Van den Bussche K, Van Hecke A, Verhaeghe S, Vuagnat H, Williams A, Beeckman D. Standardizing the classification of skin tears: validity and reliability testing of the International Skin Tear Advisory Panel Classification System in 44 countries. Br J Dermatol. 2020 Jul;183(1):146-154. doi: 1111/bjd.18604. Epub 2019 Nov 28. PMID: 31605618; PMCID: PMC7384145.
(10) LeBlanc K, Baranoski S, Christensen D et al (2016) The art of dressing selection: a consensus statement on skin tears and best practice. Adv Skin Wound Care 29(1): 32-46.
(11) Holmes RF, Davidson MW, Thompson BJ, Kelechi TJ (2013) Skin tears: care and management of the older adult at home. Home Healthcare Nurse 31(2): 90-101.
(12) Wounds UK (2015) All Wales Guidance for the prevention and management of skin tears. Available online at: http://www.welshwoundnetwork.org/files/8314/4403/4358/content_11623.pdf (geraadpleegd 14.03.2022).

 

  • Filters
  • Schakel naar raster layout
  • Schakel naar tabel layout
Leverancier: AllweCare
Aantal maal bekeken: 144

PolyMem is een polymerisch membraanverband met actieve componenten die de wond reinigen, de pijn verzachten en een optimaal vochtig wondmilieu creëren.

Leverancier: Mölnlycke
Aantal maal bekeken: 185

Eenzijdige, zachte siliconen wondcontactlaag.