10% van de behandelingen in de zorg is zinloos. Zo begon ‘EenVandaag’ 29 december 2021 een uitzending over Zinnige Zorg [1] en bij de helft is het nut helemaal niet bekend. Zoals bijvoorbeeld een wondpleister plakken na een operatie en zo geldt dit voor meer interventies. Het Zorginstituut Nederland (ZIN) omschrijft het in het kort als volgt: Elke verzekerde moet er op kunnen rekenen dat hij of zij goede zorg ontvangt. Niet meer dan nodig en niet minder dan noodzakelijk. En dat daarvoor geen onnodige kosten worden gemaakt. Het Zorginstituut beoordeelt daarom of de diagnostiek en de therapeutische interventies die deel uitmaken van het basispakket op een patiëntgerichte, effectieve en doelmatige manier worden ingezet.
 
Wondverband1
Hiervoor is door het Zorginstituut in 2018 in het leven geroepen het programma ‘Zorgevaluatie en Gepast Gebruik’ (ZEGG) onder verantwoordelijkheid van professor zinnige zorg Sjoerd Repping die het huidige basispakket doorlicht op gepast aanbod en gebruik van zorg, zodat de kwaliteit van de zorg voor de patiënt verbetert, de gezond-heidswinst toeneemt en onnodige kosten worden vermeden. [2] Natuurlijk een loffelijk streven; waarom zou je onnodige behandelingen doen?
Maar wie bepaalt wat ‘zinnige’ en ‘niet zinnige zorg’ is? Zo vertelt verpleegkundige Fran Peerboom van het Zuyderland Ziekenhuis in Heerlen in EenVandaag: ‘Iedere patiënt kreeg vroeger standaard een pleister op een operatiewond, ongeacht hoe groot of klein deze was. Toen bleek uit onderzoek dat zo'n pleister niet alleen onnodig was bij veel wonden maar zelfs averechts kon werken door de wondgenezing te vertragen’.
Peerboom doet onderzoek welke zorg in haar ziekenhuis onzinnig is. Of volgens haar met een officiële term ‘niet bewezen effectief’. We hopen daarmee niet alleen de zorg efficiënter en minder duur te maken, maar ook meer tijd voor andere, belangrijke zorgtaken over te houden.’
 
Niet bewezen effectief?
Heeft Fran Peerboom gelijk? Is er geen onderzoek van voldoende kwaliteit die het verschil in wondinfecties kan aantonen. Gaat het alleen om wondinfecties of hebben we ook te maken met andere zaken in de praktijk? De werkgroep heeft destijds aangegeven dat een wondverband pas overwogen wordt om er exsudaat mee op te vangen. Ook mag een wondverband worden toegepast wanneer de patiënt zelf aangeeft dat te willen, maar dan moet deze eerst geïnformeerd worden dat het bedekken van de wond het infectie-risico niet vermindert en het verwijderen of verwisselen van verbandmateriaal extra pijn kan veroorzaken. De bron van deze zienswijze werd in 2015 gepubliceerd [5] en selecteerde uitsluitend bepaalde vormen van onderzoek (RCT’s en meta- analyses). Omdat daarin geen zinvolle aanbeve-lingen konden worden gevonden bedacht men als werkgroep zelf een aantal aanbevelingen. Een belangrijke internationale publicatie over de positieve rol van verbanden bij wonden met acute etiologie [6] werd door deze werkgroep wél gezien, maar als ongeschikt beschouwd.
De beperkte visie van deze Nederlandse werkgroep staat ook op gespannen voet met wat in een hedendaags standaardwerk verpleegkunde is terug te vinden [7]. Daar wordt het gebruik van een postoperatief verband aanbevolen voor één of meer van de volgende redenen.
  1. Het aanbrengen van de juiste omstandigheden voor wondgenezing; 
  2. het absorberen van wondvocht;
  3. het steunen of immobiliseren van de wond;
  4. het beschermen van de wond (en het jonge epitheel) tegen mechanische beschadiging;
  5. het beschermen van de wond tegen bacteriële contaminatie en bevuiling door faeces, braaksel en urine;
  6. het bevorderen van hemostase (zoals bij een drukverband);
  7. En tenslotte kan een postoperatief verband van steun zijn voor het mentaal en fysiek welbevinden van de patiënt [7].

Richtlijnendatabase
Het moet de wond- en zorgprofessional te denken geven dat dit soort argumenten niet zijn terug te vinden in de richt lijnendatabase van de Federatie Medische Specialisten. [3] Zij geven hierin aan dat het niet aannemelijk is dat patiënten een veilig-heidsrisico (infectie) lopen door het direct post-operatief onbedekt laten van schoon gecontamineerde, primair gesloten post operatieve wonden. Daarnaast ontstaat volgens hen kort na de post-operatieve periode een fibrinelaag die de wond beschermt tegen micro-organismen van buitenaf.[4]
 
>>>Maar wie bepaalt wat ‘zinnige’ en ‘niet zinnige zorg’ is?<<<
Geef je mening op: https://lnkd.in/eJ5Snfmz
1. https://lnkd.in/eey_6gNq (Zorginstituut Nederland)
2. https://lnkd.in/ep9DtUQr (uitzending EenVandaag)
 
3. https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/wondzorg/wondzorg_instructies_aan_de_patient/primair_gesloten_wond_onbedekt_laten.html 11-01-20224.
4. Collins A. Does the postoperative dressing regime affect wound healing after hip or knee arthroplasty. Journal of Wound Care 2010;20(1):11-16.
5. Ubbink DT, Brölmann FE, Go PMNYH, Vermeulen Evidence-Based Care of Acute Wounds: A Perspective. Adv Wound Care 2015;4:286–94.
6. Franz MG, Robson MC, Steed DL et al. Guidelines to aid healing of acute wounds by decreasing impediments of healing. Wound Repair Regen 2008;16:723–48.
7. Hinkle JL, Cheever KH, Overbaugh KJ (Eds). Brunner & Suddarth’s Textbook of Medical-Surgical Nursing 15th 2022. Wolters Kluwer. Philadelphia. Baltimore. Vol 1, Chapter 16. Postoperative Nursing Management. pp 437-459.