Een gecompliceerde wond stelt patiënten voor veel uitdagingen die verder gaan dan alleen de medische aspecten en behande­­lingen. Het leven van die patiënten wordt op verschil­lende manieren beïnvloed: dagelijkse activi­teiten moeten aangepast worden, mogelijk­heden zijn beperkt, gewoonten en persoonlijke verhoudingen veranderen. Het Europese onderzoek van Janke TM et al (2023) ¹ gaat over de invloed van een gecompliceerde wond op het sociale leven van de patiënt.

Fysieke gevolgen
Mensen met gecompliceerde wonden hebben het zwaar, niet alleen vanuit medisch oogpunt en qua behandelingen, maar ook op andere gebieden. Ze moeten hun dagelijkse activiteiten en gewoonten aanpassen en kunnen minder participeren in de samenleving, waardoor hun persoonlijke relaties veranderen. Een recent Europees onderzoek door Janke TM et al (2023) laat zien hoe gecompliceerde wonden het sociale leven en de omgeving van patiënten beïnvloeden. De problemen van een gecompliceerde wond zijn divers: pijn, geur, lekkage en moeilijkheden met bewegen. 

Psychische/financiële lasten
Er zijn niet alleen fysieke gevolgen maar ook psychische lasten die de kwaliteit van leven van de persoon kunnen beïnvloeden: stress, slaapproblemen, angst en depressie. Daarnaast brengt het hebben van gecompliceerde  wonden vaak financiële lasten met zich mee en kan het de dagelijkse routine en activiteiten verstoren, wat kan leiden tot het opgeven van leuke bezigheden. Zo kan het moeilijker worden om met vrienden af te spreken omdat de wond veel contact met medische professionals vereist. Soms kan de therapeut zelfs de belangrijkste persoon worden voor iemand met een gecompliceerde wond, vooral bij lange behandeltrajecten. Naast de zorg voor de gezondheid en kwaliteit van leven van de patiënt, blijft het belangrijk dat hij of zij kan deelnemen aan de maatschappij. Dit vermogen om deel te nemen aan de maatschappij, om interacties te hebben met anderen, zorgt voor meer tevredenheid, levenskwaliteit en gezondheid. Verder is het belangrijk dat de patiënten hun leven zoveel mogelijk zelf kunnen vormgeven. Voor mensen met gecompliceerde wonden kunnen factoren zoals beperkte mobiliteit en gevoelens van schaamte de sociale deelname bemoeilijken. De steun van de sociale omgeving speelt hier een cruciale rol. Patiënten met gecompliceerde wonden kunnen aantoonbaar profiteren van begrip, aanmoediging en zorg van hun naasten, wat een positieve invloed kan hebben op het herstel en algeheel welzijn. Begrip en ondersteuning bieden dus aanzienlijke voordelen voor mensen die te maken hebben met dergelijke uitdagingen.

Sociale steun
In het opinieonderzoek van Janke et al (2023) wordt aangegeven hoeveel sociale steun patiënten met gecompliceerde wonden ontvangen, hoe dit verband houdt met hun kwaliteit van leven en hoe hun sociale deelname aan het leven verandert. In totaal deden 263 patiënten uit zeven landen mee aan de enquête (Oostenrijk, Litouwen, Nederland, Polen, Slowakije, Spanje en Zwitserland). Het merendeel van de patiënten had een beenulcus (49,2%). Uit de resultaten bleek dat patiënten over het algemeen een hoog niveau van sociale steun ervaarden. 
De verschillende aspecten van sociale steun varieerden - afhankelijk van de familie en leefsituatie van de patiënten - en hadden een positieve correlatie met de algemene gezondheid en kwaliteit van leven. Het hebben van kinderen, een relatie en samenwonen waren belangrijke voorspellers van meer sociale steun. Patiënten gaven aan veel steun te ontvangen van familieleden (zie kader), terwijl er weinig veranderingen werden gemeld in relaties met vrienden. Wondzorgmanagers speelden een cruciale rol en boden extra emotionele steun. Sommige patiënten moesten activiteiten stopzetten vanwege hun wonden. Ondanks het over het algemene hoge niveau van sociale steun, is het belangrijk om individuele verschillen te erkennen. Hoogwaardige wondzorg blijft essentieel plus waardering van de rol van mantelzorgers.

In het gedeelte 'steun van familie' gaf een groot deel van de deelnemers aan dat familieleden zowel voor wondverzorging als voor emotionele en dagelijkse steun zorgden. 

Een man van 89 jaar met een beenulcus zei: ‘Mijn zoon verzorgt me elke dag en verzorgt ook mijn wond. Ik waardeer zijn hulp en steun’ .

Een patiënt van 76 jaar met een DFU verklaarde: ‘Mijn vrouw helpt me; zonder haar zou ik niet thuis kunnen blijven.’ De meerderheid van de patiënten meldde geen veranderingen als gevolg van het ontstaan van de wond. In sommige gevallen meldden patiënten dat ze maar weinig familiecontacten hadden of onvoldoende steun kregen. 

Een vrouw van 84 jaar met een andere wond zei: ‘Het medeleven in de familie (bestaande uit echtgenoot en 2 zussen) is er wel, maar niemand kan helpen.’

Bron:
1. Janke TM, Kozon V, Barysch M, Valiukeviciene S, Rackauskaite L, Reich A, Stepień K, Jankechova M, van Montfrans C, Amesz S, Conde Montero E, Augustin M, Blome C: How does a chronic wound change a patient‘s social life? A European survey on social support and social participation. International Wound Journal, 2023;20:4138–4150.