Acute wonden

Voeding en wondzorg

Er bestaat niet een voedingsmiddel dat alle voedingsstoffen kan leveren, die ons lichaam nodig heeft. Patiënten met chronische (of gecompliceerde) wonden hebben altijd een verhoogde behoefte aan voedingsstoffen. Een bekend voorbeeld zijn de brandwond-patiënten. Voeding is een hype op dit ogenblik. Superfoods, ortho-moleculaire en “natuur” voeding staan vol in de belangstelling.

Superfoods
Superfoods zijn voedingsmiddelen waarvan wordt gezegd dat ze een hoog gehalte aan voedingsstoffen of bioactieve stoffen bevatten, zoals vitamines, mineralen en antioxidanten. Voorbeelden van superfoods zijn: gojibessen, cacaobonen, hennepzaad, tarwegras. Maar ook bessen, rode druiven, knoflook, vette vis (omega-3-vetzuren), olijfolie, bepaalde noten en donkere chocolade worden wel als superfood gezien. Het Voedingscentrum is van mening dat er geen superfoods bestaan. Niet één voedingsmiddel kan alle essentiële voedingsstoffen leveren die het lichaam nodig heeft. Gevarieerd eten volgens de Schijf van Vijf is de beste manier om alle belangrijke voedingsstoffen binnen te krijgen.

Vitamines

Vitamines zijn stoffen die in kleine hoeveelheden voorkomen in eten en drinken. Ze zijn onmisbaar voor een goede gezondheid en normale groei en ontwikkeling. Vitamines leveren geen energie. Het lichaam kan zelf geen vitamines maken, met uitzondering van vitamine D, maar dat is niet voor iedereen, en onder alle omstandigheden voldoende. Er zijn 13 stoffen die de naam vitamine hebben. In Nederland komen vitaminetekorten bijna niet voor. Wel hebben sommige groepen mensen extra vitamines nodig.

We kennen 6 vitamine groepen, te weten Vitamine A, B, C, D, E en K.

Vitamine C of ascorbinezuur heeft een antioxidantfunctie en beschermt daardoor de lichaamcellen tegen oxidatieve schade. Oxidatieve schade ontstaat als gevolg van blootstelling aan vrije radicalen. Vitamine C is onder meer nodig voor de vorming van bindweefsel, de opname van ijzer en het in stand houden van de weerstand. Een gebrek aan vitamine C uit zich in verminderde weerstand en vertraagde wondgenezing. In extreme situatie scheurbuik, tandvleesbloedingen, loszittend gebit en anaemie.
Zit in: fruit, groente en aardappelen, met name in koolsoorten, citrusfruit, kiwi’s, bessen en aardbeien.

Vitamine B is een verzameling van 8 verschillende vitaminen en misschien voor deze patiënten groep het meest relevant. Daarom worden deze stoffen in voedingssupplementen aangeduid als vitamine B complex. Hoewel alle vitamines B belangrijk zijn dit de twee belangrijkste:
• Vit B 11 / Foliumzuur: van belang bij zeer veel processen, bij gebrek anaemie, bij zwangeren beschadigingen foetus.
• Vit B 12 / Cobalamines: bij tekort anaemie, slijmvliesbeschadiging (bv. schrale tong), neurologische problematiek.

Vitamine D, ook wel zonnevitamine genoemd, wordt aangemaakt door de invloed van UV-straling op onze huid en is onontbeerlijk voor sterke botten, tanden en spieren en misschien wel het belangrijkste; ons immuunsysteem. Het is een van de weinige vitamines die het lichaam zelf kan maken. Bij het voorkomen van vele ziekten en aandoeningen, ben jij onontbeerlijk in het genezen hiervan! Depressie is meestal een gebrek aan vitamine D en kun je gelukkig voorkomen door altijd voldoende D in je lichaam te krijgen.
Je kunt vitamine D halen uit: zonlicht, voeding (bv. melk).

Vitamine E is wat minder bekent, maar is net als alle andere vitamines erg belangrijk voor het optimaal functioneren van je lijf. Vitamine E of alfa-tocoferol is een in vet oplosbare vitamine, wat in veel voedingsmiddelen voorkomt. Het werkt als een antioxidant. Het beschermt je cellen, weefsels en organen tegen schadelijke cellen, de zogenaamde ‘vrije radicalen’. Deze vrije radicalen zijn verantwoordelijk voor verschillende problemen met de gezondheid, zoals hart- en vaatziekten en kanker. Daarnaast zijn de vrije radicalen verantwoordelijk voor het verouderingsproces van je lichaam. Hoe minder vrije radicalen, hoe langzamer het verouderingsproces gaat. Daarnaast remt Vitamine E schadelijke bloedstollingen die mogelijkerwijs de bloedstroom kunnen blokkeren. Vitamine E zorgt dat de bloedvaten zo veel mogelijk open blijven, wat natuurlijk belangrijk is voor een ongehinderde bloedstroom.

Vitamine K of fylochinon is nodig voor een goede bloedstolling en mogelijk ook voor de aanmaak van botten. Pasgeboren kinderen krijgen na de geboorte extra vitamine K. Baby’s die borstvoeding krijgen, hebben de eerste 12 weken 150 microgram aan vitamine K-druppels nodig. Volwassenen die langdurig antibiotica gebruiken kunnen ook vitamine K tekorten krijgen, met mogelijk een vertraagde bloedstolling tot gevolg.
Zit in: groene bladgroenten, maar ook in andere groenten, fruit, melk en melkproducten, vlees, eieren en granen.

Mineralen

Mineralen zijn net als vitamines stoffen die in kleine hoeveelheden voorkomen in eten en drinken. Ze zijn onmisbaar voor een goede gezondheid en normale groei en ontwikkeling. Ze leveren geen energie. De meeste mineralen krijg je binnen via eten en drinken.

Zink is een vereiste voor epitheelvorming en granulatieweefsel.
Zinkdeficiëntie leidt tot:
• Groter risico op decubitus
• Vertraagde wondgenezing
• Verminderde eetlust
Zit in: vlees, vis, volkorenbrood, peulvruchten

Koper speelt een belangrijke rol in collageen synthese. Een tekort hiervan leidt tot een verminderde wondgezing.
Zit in: orgaanvlees, zeevis, schaal- en schelpdieren, noten en graanproducten. Ook groente en fruit en cacaoproducten bevatten koper.

IJzer zorgt voor zuurstof transport. Een tekort kan leiden tot:

• anemie.
• anemie kan oedeem veroorzaken waardoor de elasticiteit van de huid afneemt
• bindingscapaciteit zuurstof verminderd, negatieve invloed op wondgenezing
• minder goede werking immuunsysteem
Zit in: vlees en vleesproducten, aardappelen, brood en groenten

Kortom ook de juiste voeding is essentieel voor de genezing van wonden.

Geraadpleegde bronnen:
- http://www.optimalegezondheid.com/vitamine-e-natuurlijke-bronnen/
- Tjaarda Weber, NTVW11-2016 (november)
- Voedingscentrum.nl
- Marjan Montalto Diëtist, voeding bij genezing en prevalentie van wonden. Gezondheid en Zorg Florence

Wetenschap

Betekenis 'wetenschap' volgens van Van Dale we·ten·schap (de; v)

het weten; kennis
(meervoud: wetenschappen) het geheel van kennis en de manieren om die te verwerven: natuurwetenschappen; sociale wetenschappen

Wat is Evidence Based Practice?

Evidence Based Practice (EBP) gaat over de vraag hoe geneeskunde en gezondheidszorg zo breed mogelijk het beste in de praktijk kunnen worden. Evidence Based Practice heeft als basis het nemen van beslissingen door beroepsoefenaren door voordurend gebruik te maken van alle - en het beste beschikbare - 'wetenschappelijke' bewijs uit de literatuur. Evidence Based Practice is een afweging tussen kwaliteit van het onderzoek en de zwaarte van het wetenschappelijk bewijs met daarbij een aantal andere belangrijke overwegingen. Binnen de geneeskunde en paramedische beroepen is EBP een aanpak die vaak wordt aangeduid als Evidence Based Medicine (EBM). EBP vindt meer en meer toepassing bij overheid en verzekeraars die kijken naar de kosten van het beroepsmatig handelen. Zorgverzekeraars worden steeds kritischer of zij een product wel of niet vergoeden.

Het gaat bij EBP om klinische beslissingen op basis van:

1. Het best beschikbare bewijs (wetenschappelijke publicaties uit vakbladen)

2. De kennis en ervaring van de beroepsbeoefenaren

3. De waarde(n) en voorkeur van de individuele patiënt

Drie peilers van Evidence Based Practice

Evidence Based Practice is een handelswijze. Handelen op basis van bewijs wil in de praktijk wel zeggen, dat men klinische expertise combineert met het best beschikbare bewijs dat uit onderzoek beschikbaar is. Daarbij dient rekening te worden gehouden met de wensen en verwachtingen van de patiënt, ongeacht de levensfase waarin de patiënt zicht bevindt.

Evidence based versus Practice based
Is evidence alleen evidence als het gaat om harde bewijzen die voorvloeien uit RCT's*? Het zal altijd een vraag blijven of de hoeveelheid RCT's altijd het beste bewijs leveren en of er rekening wordt gehouden met de individuele patiënt en de ervaringen die zijn opgedaan door de beroepsbeoefenaar op de werkvloer (Practice based). Vaak wordt het belang van harde evidence overschat en het belang van de praktijk onderschat. Evidence-based is zeker belangrijk, maar het is niet de enige bron van wijsheid. Patiënten zijn allemaal verschillend, zeker wanneer het hier om gecompliceerde wonden gaat. Practise Based is binnen de wondzorg net zo belangrijk en daarom is het belangrijk dat de praktijk en therorie hand in hand gaan.

The Cochrane Collaboration Cochrane
Het Cochrane collaboration is een instituut wat zich als doel stelt vragen binnen de geneeskunde en gezondheidszorg te beantwoorden door middel van wetenschappelijk bewijsbare onderzoeken (Evidence Based Medicine). Met gebruik van meta-analyses*, dubbelblind tests en randomize controlled trials (RCT) tracht men bewijs te vinden hoe de geneeskunde en gezondheidszorg het beste zo breed mogelijk kan worden uitgevoerd. Dit wordt ook wel een Cochrane review genoemd. Het Dutch Cochrane centre werkt samen met de buitenlandse Cochrane en streeft er naar het gebruik van Cochrane reviews in Nederland te bevorderen. The Cochrane Library is in vele landen gratis toegankelijk, maar helaas is in Nederland nog steeds een betaald abonnement vereist. De samenvattingen van de systematische reviews zijn wel gratis te raadplegen. Voor meer info ga naar: www.cochrane.nl

Wat is Best Practice?
Wanneer we gaan onderzoeken of ons handelen gebaseerd is op goed wetenschappelijk onderzoek, zal er zeker niet voor al ons handelen gegevens voorhanden zijn. Veel van onze zorg is gebaseerd op Best Practice:

handelen gebaseerd op een methode of techniek die betrouwbaar betere resultaten laat zien ten opzichte van andere.
Best Practice komt voort uit het ervaren dat een methode of techniek beter werkt en niet wetenschappelijk is onderzocht.

* Meta-analyse: dit is een onderzoek waarin verschillende onderzoeken van een bepaald onderwerp worden samengevoegd in één onderzoek om secuurdere uitkomt te verkrijgen.
* Een gerandomiseerd gecontroleerd groepsonderzoek (Randomized Controlled Trial): is een wetenschappelijk onderzoek in bijvoorbeeld wondzorg, waarbij getracht wordt de vraag te beantwoorden of een bepaalde behandeling werkzaam of zin heeft. Patiënten van de verschillende groepen worden daarbij door het lot bepaald. Dit kan ook dubble blind, dat wil zeggen dat zowel niets door de proefpersoon als niets door de onderzoekers wordt bepaald binnen de onderzoeken.